Kandinsky – Dilara Tam

1866 yılında Moskova’da doğan Kandinsky üniversitede Hukuk ve İktisat eğitimi aldı. Resim, müzik ve edebiyata da ilgisi olan Kandinsky  1896 senesinde  hukuk alanındaki kariyerini bırakarak ressam olmaya karar verdi. Münih’e giden Kandinsky 1911 yılında Franz Marc ile Mavi Süvariler Grubu’nun temellerini attı. Bu dönemde Kandinsky daha çok soyut, ekspresyonist ve kübistlere yakın çalışmalar yapmıştır. Kandinsky de dahil tüm ekspresyonistlerin ortak yönü doğayı ve formu düşsel, gizemli ve coşkulu deneyimlere dönüştürmeleridir .Kandinsky temelde sanatın doğadan korkusuzca bir kaçış  ve ruh dünyasına uzanan bir köprü olduğuna inanmıştır.

Aynı zamanda sinestezi hastası olan Kandinsky müziğe de çok önem vermiştir. İç  güzelliğe yönelik müzikler onu etkilemiştir. Titreşim yaratmayı amaçlayan sanatçı biçimlerle  renklerin o kişinin içine işlemesini o kişiyi heyecanlandırmasını istemiştir. Hastalığının da etkisiyle çevresinde var olan her şeyde  somut nesnelerden soyut geometrik biçimlere, sayılara, renk ve sayılara kişiliği varmış gibi karakter niteliği görmüş ve onda kendi deyimiyle ruhsal titreşimler uyandırmıştır. Bu duyarlılık zaman zaman kendi dünyasına dönmesine  yol açmıştır.  Renk ve sesleri çoğu kez birbirinden ayırmayan Kandinsky Wanger’in Lohengrin operasını dinlerken ‘’ kafamdaki tüm renkler gözümde canlandı’’ demiştir.

Kandinsky’ye göre rengin iki türlü etkisi vardır. Renk önce fiziksel olarak duyumsanır. Bu kısa süreli duyumsal bir izlenimdir. Açık renklerin gözü tutması ve çekmesi, mavi yeşilin sakinleştirici etkisi buna örnek olarak gösterilebilir. Rengin ikinci etkisi de fiziksel etkinin ruha yansımasıdır.  Aynı zamanda Kandinsky geometrik olarak adı olan veya olmayan biçimlerin kendine özgü bir iç sesi olduğunu ve renklerle zenginleşerek ilişkiye girdiğini belirtmiştir.* 1911 tarihli “Concerning the Spiritual in Art” adlı yazınsal eserinde Kandinsky rengin bir anahtar, gözün bir çekiç ve ruhun pek çok telden oluşan bir piyano olduğunu iddia eder.

1917 yılında Moskova’ya dönen Kandinsky yalın geometrik süprematik biçimlerden etkilenmiştir. Böylece o da renk ve biçimin zengin olanaklarından faydalanarak kompozisyonlarını geometrik formlarla kurmaya başlamıştır.

Kandinsky, düşüncelerini yaşamdan aldığı somut örneklerle ya da şemalarla görselleştirerek açıklıyor. Eşit olmayan bölmelere ayrılmış, en küçük bölmenin olduğu sivri ucu yukarıya yönelmiş bir üçgen olarak canlandırıyor tinsel yaşamı. Üçgenin bölmeleri aşağılarda daha büyük, daha geniş, daha yüksek. Bütün üçgen gözle görülmeyecek denli ağır, ileriye ve yukarıya doğru hareket halinde. Bugün en sivri olan uç, yarın bir alt basamak olacak. Yani bugün en uçtakiler için anlaşılabilir olan, ama üçgenin içindekilere anlamsız gelen, yarın onlar için de yaşamın anlamlı ve duygulu içeriği olacak. **Üçgen benzetmesini daha çok açacak olursak Kandinsky sanatçının tavrı ve sanat konusunda belirlemelerini sürdürürken manevi hareketi üçgen benzetmesi ile açıklamaya çalışıyor. Dik duran üçgende tabandan yukarıya doğru bir ilerleyiş görülür. Heyecanlar ve yeni anlamlar olan üçgenin en dar bölümü yarındır. Üçgenin kalan kısımları ise bugündür. Çelişkilerle dolu bugünün uç nokta için anlamları vardır. Üçgenin her bölümünde sanatçılar yer alır. Manevi üçgende yukarı bakan sanatçı ise kendini sezgi sürecine bırakır ve her şeye rağmen zirve yolculuğuna devam eder. Bazen uç noktada tek bir insan vardır ve yakınındakiler onu anlayamaz; deli muamelesi yaparak onunla alay ederler. Çağında Beethoven da aynı duruma düşmemiş  miydi? ‘’Sezgi gelecek zamanın manevi rehberi olacak olanların tanınmasında zengin ufuklar açar.  Sezgileri güçlü insan var olanları sarsarak yola çıkar. Böylece bu cesaret dış gerçeklerin ve değer yargılarının güdümündekileri korkutur. Onları dışa tutunmaya iten de budur zaten. ***

*Kandinsky, a.g.e. , ss. 47-48.

** Wassily Kandinsky, Sanatta Tinsellik Üzerine

***Wassily Kandinsky, sanatta Manevilik Üzerine, çev: Ahmet Necati Bigalı, İzmir, Klişe

Yayınları, 1981, s. 25.

DİLARA

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s