Fernand Leger – Okan Okyar

Fernand Leger  (4 Şubat 1881 – 17 Ağustos 1955)

Fransız ressam ve tasarımcı. 1909’da “izlenimci” ve “yeni izlenimci” ressamların etkisinde resim yaptı. 1911’de Delaunay, Metzinger, Gleizes ile, kübist harekete katıldı.

1917’de geometrik bir dönem geçiren Léger, 1925’ten başlayarak resimlerinde mekanik ögelere yer verdi. Endüstri çağının teknolojisinden etkilendi. Giderek figüratif resme yöneldi.
Leger Kübist harekete öncülük eden ressamlardan biri olarak ün kazanmıştır. Leger’e göre mekanik öge amaç değil, araçtır. Leger mekanik ögeyi bir manzara ya da cansız bir varlık ögesi gibi plastik bir hammadde olarak kabul etmiştir. Leger, eserlerinde kontrastlar yasasını kullanmıştır. Bu yasayı şöyle açıklamıştır:’’ Gülünç ve trajik kişileri, birbirinin karşıtı sahneleri karşı karşıya getirmek yerine, birbirinin karşıtı eğrilerin, çizgilerin ve değerlerin karşı karşıya gelişini düzenlemekteyim.’’ Yani bu açıklamaya göre Leger, bu yöntemiyle eserlerinde eğrilerin karşısına doğruları, düz yüzeylerin karşısına modele edilmiş biçimleri, katkısız yerel tonların karşısına çeşitli gri nüanslarını çıkarmıştır. Reklam panoları ve canlı, karşıt renklere sahip afişler Leger’in hep ilgisini çekmiştir. Bu çıkarımımı Leger’in şu sözlerine dayanarak ifade ediyorum : ‘’Zaten modern yaşamın çoklukla kontrast içinde olduğunu, bu nedenle de işimizi kolaylaştırdığını kabul etmekteyim. Bunun en sık karşılaştığımız örneği, uyumlu bir manzarayı parçalayan, çarpıcı renklere, çeşitli harflere yer veren, kuru ve sert reklam panosudur.’’ Leger, sanatın öznelliğini reddetmez. Ama bunun denetimli bir öznellik olduğundan yanadır ve nesnel bir hammaddeye dayanır. Leger’e göre kullanılabilecek hammadde çevremizde her yanda, asıl sorun bunu bulup çıkarmaktadır. Çok işlenmiş ögelerle çalışılmaz. Modern sokak rengarenk ögeleriyle, harfleriyle Leger’in çok işine yaramıştır. Onun hammaddesi olmuştur. Kısaca araçlar her yandadır, sorun bir seçim yapmaktır. Leger de bu mantığa göre hammaddelerini bulmuştur. Ona göre resimlerde yapılan en büyük yanlış güzel konu arayışıdır .Çünkü bir konu, bir nesne güzelse artık hammadde olmaktan çıkmıştır, plastik bir değer olmuştur. Kopya bile edilemez.

Leger, eserlerinde, hacimler, kesin kitleler ön plana geçti, boşluklar aralar ortadan kalktı. Resmi, büyük bir gerilim ve dinamizm kapladı. İnsanlar, kişisel duygularından arınarak, kımıldayan, hareket eden, gerçek ilişkileri olan bir görünüş kazandılar.

Léger, tablolarının, bir fikir veya bir duygu kaynağı değil, gerçekten var olan somut ve canlı bir kitlenin, sembolü olmasını diledi. Derinliğine incelediği, tek renk tonlarına yöneldi. Enerji, denge ve madde unsurlarını aynı değerde canlandırmayı yeğledi. Onun için, madde hiçbir zaman cansız, duygular hiçbir zaman soyut olmadı. Her hareketi, hareketi yaratan maddeye kenetledi. Neşenin de, hüznün de bir ağırlığı olduğuna, bir güce bağlandığına inandı. Leger’nin ilk dönem yapıtlarında Cezanne ve İlk Rousseau’nun biçim anlayışları etkili olmuş, özellikle dönem kompozisyon kuruşu ve zengin renkleri Rousseau’ resimlerinden kaynaklanmıştır. Biçime yaklaşımı ise, Cezanne’ın her şeyin geometrik kütlelere indirgenmesini öngören öğretisinin etkisindedir. Leger’de bütünleşen bu iki eğilim, onun resimlerinde geometrik bir yapı ve metalsi bir izlenim uyandıran biçimler oluşturmasına neden olmuştur. 1910’lara doğru Kübizm’i tanıması üslubunu etkilemiş, ancak Picasso ve Braque gibi tam anlamıyla katışıksız bir Kübizm uygulamamıştır.Onun biçim anlayışı kübist özellikler taşımakla birlikte Orfizm’e daha yakındır. Öbür Kübistler gibi biçimi parçalayarak estetik gereklere göre yeni baştan kurmak gibi çözümsel yöntemler uygulamak yerine, nesneleri mekanik bir biçimde temel özelliklerine indirgeyen bir yalınlaştırma ilkesi ile hareket etmiştir. Bütün bunlara karşın mekân ve biçimlerin oluşturulmasında birtakım yanılsama oyunlarına başvurmaktan kaçmadığı gibi, İzlenimcilikten (Empresyonizm) gelen ince boya kullanma ve fırça vuruşunu plastik bir öğe olarak değerlendirme alışkanlıklarından da kurtulmuş değildir.

KAYNAKÇA

Okan Okyar Fernand Leger

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s